Κηπουρική: Λαχανικά από… σπίτι


Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εξ’ αιτίας, ή μάλλον περισσότερο «χάριν» της οικονομικής κρίσης και του περιορισμού του οικογενειακού εισοδήματος άρχισαν να ανασύρουν από το πίσω μέρος του μυαλού τους το μποστανάκι και τον λαχανόκηπο της γιαγιάς στο χωριό.

Και γιατί όχι; Αφού η επιστροφή στα απλά, νόστιμα και φρεσκοκομμένα λαχανικά, αλλά και η όλη διαδικασία μέχρι να φτάσουμε στην πολυπόθητη συγκομιδή δεν θα ευφράνουν μόνο τον ουρανίσκο μας, αλλά θα χαλαρώσουν και το πνεύμα μας. Η χειρωνακτική εργασία –της οποίας τα αποτελέσματα γευόμαστε κιόλας- σίγουρα μας κάνει να ξεχνιόμαστε, αλλά και να χαλαρώνουμε.

Επίδοξοι επίμονοι κηπουροί ή μήπως αγρότες της διπλανής πολυκατοικίας; Όποια και να είναι η περίσταση, υπάρχουν κάποια πράγματα που πρέπει να μάθετε…

Γιατί να καλλιεργήσω μόνος στη βεράντα ή’ στον κήπο;

Το θέμα της διατροφής είναι κάτι που μας προβληματίζει όλους όλο και περισσότερο. Από πού προέρχονται οι τροφές που καταναλώνουμε, πώς παράγονται και τι είδους επεξεργασία έχουν υποστεί μέχρι να φτάσουν σε εμάς; Σταδιακά, επικρατεί η κοινή λογική, το να τρώμε δηλαδή τοπικά προϊόντα και στην εποχή τους και όχι προϊόντα που μεταφέρονται από την άλλη άκρη του κόσμου, με ‘απαράδεκτο’ οικολογικό κόστος. Η καλλιέργεια δικών μας τροφών αποτελεί δόκιμη απάντηση σε αυτές τις ανησυχίες. Γίνεται να είναι κάτι πιο φρέσκο, πιο εποχικό ή πιο τοπικό από κάτι που μόλις έχεις κόψει από τη γλάστρα σου;

Οικολογικά ή όχι;

Τα λιπάσματα που βρίσκουμε στο εμπόριο είναι ουσιαστικά συμπυκνωμένες μορφές θρεπτικών συστατικών. Παρασκευάζονται σε μορφή υγρού, σκόνης, κόκκων ή σφαιριδίων και μπορεί να είναι είτε οργανικής είτε ανόργανης προέλευσης.

Όπως μας εξηγεί ο κύριος Ανδρέας Δελατόλας, γεωπόνος και ειδήμων στην κατασκευή και συντήρηση κήπων (τόσο για καλλωπιστικά, όσο και για λαχανόκηπους) «τα οργανικά λιπάσματα είναι φυτικής ή ζωικής προέλευσης. Συμπεριλαμβάνουν εκχυλίσματα φυτών, κοπριά πουλερικών και πολλές φορές οστά ζώων ή ψαριών. Τα ανόργανα λιπάσματα από την άλλη, παρασκευάζονται από ορυκτά ή παράγονται με χημικές διεργασίες σε βιοχημική κλίμακα. Και τα μεν και τα δε, περιέχουν τουλάχιστον ένα από τα τρία βασικά θρεπτικά συστατικά για το χώμα: άζωτο, φώσφορο και ποτάσα, ενώ μερικά περιέχουν και τα τρία αυτά μαζί, συν κάποια βασικά ιχνοστοιχεία όπως μαγγάνιο, μολυβδαίνιο, βόριο κ.ά.»

«Τα κατεργασμένα λιπάσματα όμως έχουν κάποια μειονεκτήματα: είναι ακριβότερα και δεν προσφέρουν ιδιαίτερα στη δομή του εδάφους, παρόλο που είναι πιο συμπυκνωμένα και δρουν ταχύτερα από τα φυσικά λιπάσματα», συμπληρώνει.

Στην ερώτηση αν τελικά πρέπει να προτιμήσουμε κοπριά και κομπόστα (οργανικά) ή τα λιπάσματα του εμπορίου, ο κ. Δελατόλας απαντά: «Αυτό είναι στη διακριτική ευχέρεια του επίδοξου καλλιεργητή. Αν επιλέξει να καλλιεργήσει ‘βιολογικά’ λαχανικά, τότε πρέπει να επιλέξει τη φυσική μέθοδο, να χρησιμοποιήσει δηλαδή, φυσικά ανόργανα υλικά που παράγονται από αποδομημένη φυτική μάζα και απόβλητα ζώων. Όταν ανακατευτούν με το χώμα, το εμπλουτίζουν με θρεπτικά συστατικά, αυξάνουν την ικανότητά του να συγκρατεί την υγρασία και διασπούν πακτωμένες μάζες, γεγονός που συμβάλλει στον καλύτερο αερισμό. Έτσι, βοηθούν τα φυτά να αναπτύξουν μεγαλύτερο και καλύτερο ριζικό σύστημα».

Είτε επιλέξετε πάντως να καλλιεργήσετε οικολογικά είτε όχι, τουλάχιστον θα έχετε τον έλεγχο, αφού κανείς εκτός από εσάς τους ίδιους δεν μπορεί να ψεκάσει τα φυτά σας με χημικά.

Υγιεινά και αγνά

Όταν τρως κάτι που έχεις καλλιεργήσει μόνος σου, αισθάνεσαι εξαιρετική ικανοποίηση. Εν μέρει, πρόκειται για την απλή ευχαρίστηση που νιώθουμε όλοι όταν κατορθώνουμε κάτι με τις δικές μας δυνάμεις, αλλά υπάρχουν και άλλοι λόγοι που συμβάλλουν σε αυτό. Η επαφή με τη φύση, η τακτική εξάσκηση, η ουσιαστική αίσθηση του καιρού – όλα συμβάλλουν στη μαγική αίσθηση του να σερβίρεις σπιτικά λαχανικά, που μόλις έχεις κόψει και μαγειρέψει, τα οποία, επιπλέον, είναι και πιο υγιεινά. Είναι πλούσια σε φυσικές βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία και γεμάτα νοστιμιά.

Ένα πράγμα είναι σίγουρο. Όταν καλλιεργήσετε τα δικά σας λαχανικά, δεν θα νιώσετε ποτέ το ίδιο για τα τυλιγμένα σε πλαστικές μεμβράνες, πλυμένα και καθαρισμένα φρέσκα φασολάκια ή την πλαστική συσκευασία με την προπαρασκευασμένη σαλάτα που ρίχνετε μέσα στο καρότσι του σουπερμάρκετ.

Ο χώρος…

Η έκταση που καταλαμβάνει ο κήπος σας ή το μπαλκόνι σας είναι ευθέως ανάλογη του χρόνου που θα πρέπει να αφιερώσετε. Όσο μεγαλύτερη η έκταση, τόσο περισσότερος και ο χρόνος που απαιτείται για την φροντίδα της. Όπως μας εξηγεί ο κύριος Δελατόλας, «μερικές ώρες την εβδομάδα αρκούν για ένα μικρό παρτέρι ή μια γωνία στον κήπο, αλλά οι μεγάλες εκτάσεις απαιτούν πολύ περισσότερο χρόνο. Καλό θα ήταν, αν δεν έχετε πολύ χρόνο ή διαθέσιμο χώρο, να μην επεκταθείτε. Για τον λόγο αυτό, μην επιχειρήσετε να καλλιεργήσετε λαχανικά που απαιτούν πολύ χώρο, όπως οι αγκινάρες και τα σπαράγγια, ή λαχανικά που απαιτούν μεγάλη περιποίηση και φροντίδα, όπως π.χ. οι ντομάτες. Υπάρχουν αρκετά που μπορεί να φυτέψει κανείς και να αναπτυχθούν σχεδόν μόνα τους».

Μαρούλια και λοιπά σαλατικά, καθώς και τα κρεμμύδια, αλλά και τα αρωματικά φυτά, είναι ιδανικά για όποιον δεν διαθέτει πολύ χρόνο. Ιδίως τα αρωματικά φυτά, όπως ο βασιλικός, ο δυόσμος ή ο άνηθος, δεν χρειάζονται σχεδόν καθόλου περιποίηση, παρά μόνο λίγο νερό μια φορά κάθε 2-3 μέρες, ενώ έχουν το συγκριτικό πλεονέκτημα ότι μπορούν να αναπτυχθούν εύκολα και σε γλάστρα, μικρή ή μεγάλη, αναλόγως του μεγέθους του φυτού. Λαχανικά όπως οι ντομάτες, οι μελιτζάνες και οι πιπεριές χρειάζονται σαφώς πολύ περισσότερη φροντίδα και κυρίως πότισμα, οπότε αν βρίσκεστε στην αρχή της «καλλιεργητικής σας εκπαίδευσης», αποφύγετέ τα προς το παρόν. Σε κάθε περίπτωση, μπορείτε να συμβουλευτείτε έναν γεωπόνο που θα σας βοηθήσει να βρείτε τι ανταποκρίνεται στις δυνατότητες και τις ανάγκες σας.

«Όσον αφορά στα μπαλκόνια, οι γλάστρες και τα δοχεία πιάνουν ελάχιστο χώρο και είναι ιδανικά για την καλλιέργεια μίνι ή μικρού μεγέθους ποικιλιών. Αυτό που πρέπει ωστόσο να έχει στο μυαλό του κανείς, είναι ότι αν και οι γλάστρες είναι ιδανικές για περιορισμένους χώρους, απαιτούν συχνότερο πότισμα απ’ ό,τι τα φυτά που είναι φυτεμένα στο έδαφος, συνεπώς θέλουν συχνή φροντίδα», επισημαίνει.

Ακολουθώντας την παράδοση

Το παραδοσιακό περιβόλι δημιουργήθηκε με σκοπό να καλύψει τις ανάγκες της οικογένειας και του προσωπικού των μεγάλων νοικοκυριών συχνά ήταν μια ιδιαίτερη περιοχή αποκομμένη από τον υπόλοιπο κήπο, με σχεδιασμό τακτικό και λειτουργικό. Βασικό χαρακτηριστικό της ήταν η φύτευση σε μακριές παράλληλες σειρές, κάτι το οποίο παρατηρείται και σήμερα σε πολλά νοικιασμένα χωράφια ή σε λαχανόκηπους.

Στη Γαλλία, τα περιβόλια απέκτησαν έναν πιο τυποποιημένο και καθορισμένο χαρακτήρα. Λέγονταν «ποταζέρ», που κυριολεκτικά σημαίνει βραστά λαχανικά ή σούπα λαχανικών. Παρόλο που εξυπηρετούσαν τον ίδιο σκοπό της παραγωγής τροφής, ήταν πιο εξεζητημένα. Η έκτασή τους συνήθως χωριζόταν σε πολλά μικρά τετράγωνα, ορθογώνια ή τριγωνικά παρτέρια, που το καθένα οριοθετείτο από κάποια λίγο ψηλότερα φυτά και χωρίζονταν από άψογα μονοπάτια. Η φύτευση αποσκοπούσε και στην καλαισθησία, αφού για παράδειγμα εκμεταλλεύονταν τις αντιθέσεις των χρωμάτων μεταξύ των φυτών και των καρπών τους.

Κόστος

Σαφώς το κόστος είναι ένας παράγοντας που λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη. Άλλωστε, ο σκοπός του όλου εγχειρήματος είναι –εκτός από τα φρέσκα λαχανικά- και η εξοικονόμηση χρημάτων.

Τα μεγάλα καταστήματα ειδών για τον κήπο προσφέρουν μεγάλη γκάμα εργαλείων, όπως τσάπες, τσουγκράνες, ποτιστήρια, αυτόματο πότισμα κ.ά. σε σχετικά λογικές τιμές, ενώ και το χώμα, τα λιπάσματα (οικολογικά ή μη) αλλά και οι σπόροι που θα χρειαστείτε δεν κοστίζουν ακριβά.

Κοιτάζοντας οποιονδήποτε κατάλογο σπόρων, θα αντιληφθείτε ότι η καλλιέργεια σάς δίνει πρόσβαση σε πολύ μεγαλύτερη ποικιλία λαχανικών, μυρωδικών και σαλατικών από εκείνα που μπορείτε να αγοράσετε, ακόμη και στο καλύτερα εφοδιασμένο σουπερμάρκετ. Και αν γίνετε μέλη κάποιας από τις πολλές οργανώσεις ανταλλαγής σπόρων, θα ανακαλύψετε μια τεράστια γκάμα από σπάνιες παραδοσιακές ποικιλίες, που πλέον δεν διατίθενται στο εμπόριο.

Νοέμβριος & Δεκέμβριος: εποχή για…

Ο κ. Ανδρέας Δελατόλας μάς συμβουλεύει για το τι να σπείρουμε, να φυτέψουμε και καταναλώσουμε αυτήν την εποχή:

Τον Νοέμβριο…

  • σπέρνουμε: Σιτάρι, κριθάρι, φακές, ρεβίθια, μαρούλια, πράσα, καρότο.

  • φυτεύουμε: Κρεμμύδια, σκόρδα, μπιζέλια, κουκιά, καρότο.

  • μεταφυτεύουμε: Λάχανα, μπρόκολα κουνουπίδια, μαρούλια, πράσα, σέλινο, αγκινάρες.

  • μαζεύουμε: Λεμόνια, πορτοκάλια, μανταρίνια, ελιές, μαρούλια, κρεμμύδια, ραδίκια, ζοχούς, ρόκα, σπανάκι, σέσκουλα, λάπαθα, σινάπια, τσουκνίδες, μάραθο, καρότο.

Tον Δεκέμβριο…

  • φυτεύουμε: Κρεμμύδια, σκόρδα για χλωρά την άνοιξη και ξερά το καλοκαίρι, συμπληρώνουμε μπιζέλια και κουκιά (καιρού επιτρέποντος, στα πεδινά και νότια μέρη της Ελλάδος) για όψιμη συγκομιδή, καρότο.

  • μαζεύουμε: Λεμόνια, πορτοκάλια, μανταρίνια, νεράντζια, περγαμόντα, ελιές, μήλα, λάχανα, μπρόκολα, κουνουπίδια, μαρούλια, κρεμμύδια, ραδίκια, ζοχούς, ρόκα, σπανάκι, σέσκουλα, λάπαθα, βρούβες, σινάπια, τσουκνίδες, μάραθο, καρότο.

Της Λυδίας Παπαευαγγέλου

http://lifepositive.gr/diatrofi/kipouriki-laxanika-apo-spiti/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s