Μπαχαρικά: Πού μας κάνουν καλό;


Πιπέρι που καίει σαν τον Ήλιο, κόκκινο πιπέρι ζεστό σαν τον Ερμή, κανέλα είναι η Αφροδίτη, και γλυκιά και πικρή σαν όλες τις γυναίκες, και η Γη, το αλάτι του ηλιακού συστήματος, καθώς τίποτα δεν γίνεται χωρίς αυτό. H ατάκα του «παππού» στην «Πολίτικη Κουζίνα» του Τάσου Μπουλμέτη, είναι απλά ενδεικτική της πολυδιάστατης φύσης των μπαχαρικών: η απλόχερη χρήση τους στην κουζίνα, δεν προσδίδει απλά γεύση στα πιάτα, αλλά συμβάλλει και στην καλή μας υγεία.

Τα περισσότερα μπαχαρικά είναι οι καλύτεροι «εξολοθρευτές» πολλών από τις βλαβερές ουσίες που «συχνάζουν» στο ανθρώπινο σώμα.

Έρευνα που εξέτασε 24 από τις γνωστότερες ουσίες που «τσιγκλίζουν ευχάριστα» τον ουρανίσκο μας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι συγκεκριμένα μπαχαρικά και βότανα δεν διαθέτουν απλά πλούσια αντιοξειδωτική δράση, αλλά είναι και σε θέση να αναστέλλουν την καταστροφή των ιστών και τις επιπλοκές που προκαλεί ο διαβήτης. Κι αυτό, γιατί κατορθώνουν να παρέμβουν στη διαδικασία γλυκοζυλίωσης των πρωτεϊνών και στον σχηματισμό προϊόντων προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (ουσίες AGE). «Πρωταθλητές» στην προστασία του οργανισμού από τη γλυκοζυλίωση αναδείχθηκαν το γαρίφαλλο, το ινδοπίπερο και η κανέλα.

Νέα δεδομένα ενισχύουν και τον ρόλο των μπαχαρικών στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου και του προστάτη. Δεν θεωρείται τυχαίο ότι στην Ινδία, χώρα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση μπαχαρικών, παρατηρούνται τα χαμηλότερα ποσοστά αυτών των καρκίνων.

Επιπλέον, πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην Αμερικανική Επιθεώρηση Διατροφής (Journal of Nutrition) έδειξε ότι ένα γεύμα πλούσιο σε λίπος, αλλά με πολλά μπαχαρικά (μαύρο πιπέρι, κουρκουμά, ρίγανη, δεντρολίβανο, γαρίφαλο, σκόρδο, πάπρικα και κανέλα) έχει την ιδιότητα να αυξάνει την αντιοξειδωτική ικανότητα των κυττάρων, εμποδίζοντας την αύξηση των τριγλυκεριδίων στο αίμα.

Στις γραμμές που ακολουθούν, «ακτινογραφούμε» 11 γνωστά μπαχαρικά, αποκαλύπτοντας γιατί αποτελούν τους «κρυφούς συμμάχους» της υγείας μας!

Γαρίφαλο

Το αιθέριο έλαιό του διαθέτει αναλγητική, αντισηπτική και απολυμαντική δράση και θεωρείται «φάρμακο» για τον πονόδοντο, τη δυσπεψία, τη ναυτία. Μελέτες έχουν δείξει ότι η καθημερινή κατανάλωση γαρίφαλου μειώνει επίσης τα ποσοστά γλυκόζης, τριγλυκεριδίων και ολικής χοληστερόλης στο αίμα.

Το γαρίφαλο αποτελείται κατά 30% από φαινόλες, την ώρα που η περιεκτικότητα σε φαινόλες των πολυδιαφημισμένων για την αντιοξειδωτική τους δράση μπλε μούρων, δεν ξεπερνά το 5%!

Οι φαινόλες έχουν συσχετιστεί από δεκάδες έρευνες με τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου, καρδιοπάθειας, νευροεκφυλιστικών νόσων και οστεοπόρωσης.

Κανέλα

Πολλές θεραπευτικές ιδιότητές της είναι γνωστές από την αρχαιότητα. Από τα πολύ παλιά χρόνια θεωρείτο «φάρμακο» για τις αδιαθεσίες της περιόδου και της εγκυμοσύνης, όπου και χρησιμοποιείτο με τη μορφή αφεψήματος. Πιστεύεται ότι έχει δράση και κατά της σεξουαλικής ανικανότητας, γι’ αυτό και απαντάται στις περισσότερες αφροδισιακές συνταγές. Στη διάρκεια του Μεσαίωνα είχε χρησιμοποιηθεί στην αντιμετώπιση της αρθρίτιδας και του βήχα. Σύγχρονες έρευνες έχουν δείξει ότι μισό κουταλάκι κανέλας μειώνει σημαντικά τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα των διαβητικών, ενώ γνωστή είναι και η δράση κατά των ιογενών λοιμώξεων.

Ρίγανη

Η ρίγανη περιέχει πλήθος αιθέριων ελαίων, που εμποδίζουν τη δράση διαφόρων μικροοργανισμών, προφυλάσσοντάς μας από διάφορες ασθένειες. Παράλληλα εμφανίζει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση, ισχυρότερη από πολλά φρούτα και λαχανικά. Μία κουταλιά φρέσκιας ρίγανης έχει παρόμοια αντιοξειδωτική δράση με ένα μήλο μεσαίου μεγέθους.

Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου της Βόννης, η ρίγανη διαθέτει και ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση και δρα προστατευτικά κατά της οστεοπόρωσης.

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Λονγκ Άιλαντ των ΗΠΑ επικεντρώθηκαν πρόσφατα σε μια ουσία της ρίγανης, την καρβακρόλη, και διαπίστωσαν ότι έχει την ικανότητα να διεγείρει την απόπτωση (κυτταρικός θάνατος) των καρκινικών κυττάρων στον καρκίνο του προστάτη.

Τζίντζερ

Θεωρείται “φάρμακο” για τη ναυτία, τους πόνους στο στομάχι (συμπληρώματα τζίντζερ χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση καρκινοπαθών ασθενών από τη ναυτία που προκαλεί η χημειοθεραπεία), αλλά και για τις φλεγμονές.

Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2010, η κατανάλωση 2 γραμμαρίων τζίντζερ την ημέρα μειώνει τους μυϊκούς πόνους κατά 25% -η παυσίπονη δράση του μάλιστα φαίνεται να πολλαπλασιάζεται με τη θερμική του επεξεργασία (μαγείρεμα).

Επιπλέον, έρευνα του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, του Maryland Medical Center και της Mayo Clinic υποστηρίζει ότι το τζίντζερ βοηθά στην καταπολέμηση του καρκίνου των ωοθηκών, ανακουφίζει από την κόπωση, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και μειώνει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα.

Θυμάρι

Φαρμακευτική είναι γνωστό ως το φυτό με τις περισσότερες θεραπευτικές ιδιότητες. Είναι το καλύτερο αντισηπτικό και απολυμαντικό βότανο. Την ιδιότητά του αυτή την οφείλει στη μεγάλη περιεκτικότητά του σε θυμόλη (thymol) που περιέχει το αιθέριο έλαιό του.

Δεντρολίβανο

Ομάδα Βρετανών και Γιαπωνέζων ερευνητών τόνισαν σε πρόσφατη μελέτη τους την ευεργετική δράση του συγκεκριμένου βοτάνου στη λειτουργία του εγκεφάλου. Βρήκαν ότι το δεντρολίβανο περιέχει ένα συστατικό (καρνοσικό οξύ), που αντιμάχεται την καταστροφή που προκαλούν στον εγκέφαλο οι ελεύθερες ρίζες, επιβραδύνει τη φυσιολογική γήρανση του εγκεφάλου και λειτουργεί σαν «ασπίδα» απέναντι στα εγκεφαλικά επεισόδια και τις νευροεκφυλιστικές νόσους, όπως το Αλτσχάιμερ.

Παλαιότερη in vitro μελέτη που είχε πραγματοποιηθεί σε ποντίκια, με χρηματοδότηση του Αμερικανικού Ινστιτούτου για την Μελέτη του Καρκίνου, είχε δείξει ότι η πρόσληψη δεντρολίβανου μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του μαστού, στα πολύ αρχικά στάδια, καθώς εμποδίζει τα υγιή κύτταρα να μετατραπούν σε καρκινικά.

Πρόσφατη έρευνα (που δημοσιεύθηκε το Νοέμβριο του 2012) ήλθε να κάνει μία ακόμη προσθήκη στις ευεργετικές ιδιότητες του δεντρολίβανου. Όπως αποδείχθηκε, το καρνοσικό οξύ συμβάλλει σημαντικά στην υγεία των ματιών και θα μπορούσε να έχει κλινική εφαρμογή σε παθήσεις όπως η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.

Πιπέρι

Το μαύρο πιπέρι αποτελεί εξαιρετική πηγή σιδήρου, καθώς ένα κουταλάκι δίνει περίπου το 1/10 της ποσότητας που χρειαζόμαστε ημερησίως. Η κύρια ουσία του, η πιπερίνη, φαίνεται ότι έχει ευεργετική δράση και στο πεπτικό μας σύστημα.

Πρόσφατη έρευνα, υποδεικνύει ότι η πιπερίνη, καταπολεμά το πάχος, μπλοκάροντας τη δημιουργία νέων λιπωδών κυττάρων, κάνοντας τους επιστήμονες να μιλούν για μια πιθανή, φυσική εναλλακτική στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Τα καυτερά μπαχαρικά (μαυροπίπερο, τσίλι, πιπέρι καγιέν), έχουν λανθασμένα την φήμη ότι αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης πεπτικού έλκους, στην πραγματικότητα όμως μειώνουν αυτόν τον κίνδυνο, αδρανοποιώντας τα βακτήρια που είναι υπεύθυνα για την πρόκληση του έλκους (Helicobacter pylori) και διεγείροντας τον βλεννογόνο του στομάχου να εκκρίνει προστατευτικά υγρά.

Κόλιαντρος

Μελέτες σε διαβητικά ποντίκια έδειξαν ότι η κατανάλωσή του μειώνει το σάκχαρο και τη χοληστερίνη. Πρόσφατα απομονώθηκε ένα συστατικό του, η δοδεσενάλη, η οποία σύμφωνα με ερευνητές έχει ισχυρή αντιμικροβιακή δράση. Μάλιστα, η αντιμικροβιακή δράση της δοδεσενάλης είναι τόσο ισχυρή, που οι επιστήμονες θεωρούν ότι ο κόλιαντρος θα μπορούσε να έχει θέση ακόμη και στην καταπολέμηση των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά λοιμώξεων και στην πρόληψη των τροφικών δηλητηριάσεων (με προσθήλη ελαίου κόλιαντρου στα συντηρητικά των τροφίμων). Ο κόλιαντρος χρησιμοποιείται ευρέως στη μεσογειακή κουζίνα, δίνοντας πλούσιο άρωμα σε πιάτα με κοτόπουλο, χοιρινό ή λαχανικά.

Φασκόμηλο

Διακρίνεται για τις αντισηπτικές και αποξηραντικές του ιδιότητες, είναι αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση της καταρροής, ενώ η αντιδιαβητική δράση που έχει αναφερθεί σε ορισμένες μελέτες δεν έχει ακόμα επιβεβαιωθεί. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Pharmacology, Biochemistry and Behavior, Βρετανοί επιστήμονες επιβεβαίωσαν την υπόνοια ότι το φασκόμηλο βελτιώνει τη μνήμη.

Κουρκουμάς

Το χαρακτηριστικό κίτρινο μπαχαρικό, δημοφιλές στις κουζίνες της Ινδίας, της Νότιας Ασίας και της Μέσης Ανατολής, εκτός από άρωμα και πλούσια γεύση, δίνει στα πιάτα χαρακτηριστική εικόνα και χρώμα. Ο κουρκουμάς περιέχει ισχυρές αντιοξειδωτικές ουσίες, δρα καταπραϋντικά στον πόνο και ασκεί αντιφλεγμονώδη δράση. Περιέχει την ουσία κουρκουμίνη – μια φυσική χρωστική ουσία που χρησιμοποιείται στην παρασκευή του κάρι, η οποία έχει την ιδιότητα να αναστέλλει τις φλεγμονώδεις αποκρίσεις του οργανισμού. Έρευνα του Πανεπιστημίου Ludwig-Maximilians του Μονάχου έδειξε ότι μπορεί να έχει δράση και κατά του καρκίνου, καθώς πέρα από τις φλεγμονώδεις αντιδράσεις, εμποδίζει και τις μεταστάσεις στον καρκίνο του προστάτη! Έρευνες έχουν δείξει επίσης, ότι το …συγγενικό του κουρκουμά, κάρι, έχει προστατευτική δράση ενάντια στη νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά και στο Πάρκινσον!

Κρόκος Κοζάνης (σαφράν)

Το σαφράν περιέχει πλήθος θρεπτικών συστατικών όπως βιταμίνες C, Α, Β1, Β2, B3, B6 και Β9, μέταλλα και ιχνοστοιχεία, όπως μαγνήσιο, σίδηρο, ασβέστιο, φώσφορο, χαλκό, σελήνιο, κάλιο και ψευδάργυρο. Περιέχει επίσης αρκετές φυτοχημικές ουσίες με φαρμακευτικές ιδιότητες. Έτσι, η κατανάλωσή του έχει συσχετιστεί με βελτίωση της εγκεφαλικής λειτουργίας, της όρασης και της πέψης, αλλά και με τη βελτίωση των λιπιδίων του αίματος. Φαίνεται ότι έχει επίσης αντιθρομβωτική δράση, προσφέρει προστασία ενάντια στις φλεγμονές και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ θεωρείται και φυσικό… αφροδισιακό!

Τα τελευταία χρόνια, μελετάται εκτενώς η δράση των ενεργών συστατικών του κρόκου Κοζάνης (όπως π.χ. της κρόκινης) κατά της νευρωνικής φλεγμονής και ο ρόλος τους στην προστασία των νευρώνων. Αν οι προσδοκίες των ερευνητών επιβεβαιωθούν, είναι πιθανό ο κρόκος Κοζάνης να ανοίξει τον δρόμο για την πρόληψη ή/και την αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας.

Μπαχαρικά vs αλάτι: Σημειώσατε 1

Ωστόσο, τα πλεονεκτήματα των μπαχαρικών δεν σταματούν εδώ. Ένα από τα σημαντικότερα προσόντα τους είναι ότι μπορούν μας να βοηθήσουν να μειώσουμε δραστικά το αλάτι και τη ζάχαρη από τις συνταγές μας.

Δοκιμάστε αντί για αλάτι, να βάλετε στο φαγητό σας μπαχαρικά έντονης γεύσης, όπως το σκόρδο, το πιπέρι, το κάρι, το κύμινο κ.ά. Αν έχετε συνηθίσει την κίνηση να προσθέτετε αλάτι στο φαγητό σας πριν το δοκιμάσετε, τότε μπορείτε να χρησιμοποιήσετε σκόρδο ή κρεμμύδι σε σκόνη, αντί για αλάτι. Στα ζυμαρικά μπορείτε να παραλείψετε τελείως το αλάτισμα και να τα αρωματίσετε με βασιλικό, ρίγανη, μαϊντανό ή πιπέρι. Το (γευστικό) αποτέλεσμα θα σας εκπλήξει ευχάριστα!

Υπάρχουν, τέλος, ορισμένα μπαχαρικά με γλυκιά γεύση, τα οποία θα σας βοηθήσουν να μετριάσετε τη ζάχαρη, τόσο στη μαγειρική όσο και στη ζαχαροπλαστική. Τέτοια μπαχαρικά είναι το γλυκάνισο, το κάρδαμο, η κανέλα, γαρίφαλο, το τζίντζερ και το μοσχοκάρυδο.

Της Νεκταρίας Καρακώστα

 

lifepositive

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Μπαχαρικά: Πού μας κάνουν καλό;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s